Insulinooporność to plaga naszych czasów. Dla wielu osób to pojęcie może wydawać się obce lub być jedynie kojarzone z cukrzycą. Tak naprawdę rola insuliny jest wielce niedoceniania. Jest to hormon, który wpływa praktycznie na cały nasz organizm, a zaburzenia gospodarki insuliny mogą prowadzić do nadwagi, zaburzeń pracy tarczycy, serca, metabolizmu kwasów tłuszczowych we krwi, zespołu policystycznych jajników a nawet choroby Alzheimera! Insulina to również kluczowy hormon, jeśli chodzi o długowieczność. Nadmiar insuliny generuje stres oksydacyjny (nadmiar wolnych rodników), który z kolei przyspiesza starzenie organizmu.
Jak działa insulina i kiedy dochodzi do zaburzeń?
Insulinę produkuje trzustka, której podstawową funkcją jest regulowanie poziomu cukru we krwi. Kiedy zjadamy żywność, a w szczególności żywność bogatą w węglowodany i cukry, wzrasta poziom glukozy we krwi. Insulina transportuje glukozę z krwi do wnętrza komórek organizmu, dostarczając tym samym energii. Problem rozpoczyna się w momencie, kiedy komórki stają się ‘oporne’ na insulinę i nie chcą przyjąć dostarczonej przez nią cząstek glukozy.
Insulinooporność – dlaczego tyjemy?
Oporność komórek na insulinę to proces długotrwały. Dzieje się to zazwyczaj z powodu niewłaściwej diety, zbyt częstego spożywania pokarmów i nadmiaru stresu, który również powoduje wzrost cukru we krwi. W rezultacie jemy więcej, ponieważ potrzebujemy energii, a tym samym nasz organizm staje się niedożywiony, ponieważ glukoza nie trafia do komórek. Nadmiar glukozy we krwi jest przekształcany w kwasy tłuszczowe a następnie magazynowany w postaci tkanki tłuszczowej, prowadząc do nadwagi i otyłości. Warto dodać, że antagonistą insuliny jest glukagon, który pomaga spalać tłuszcz. Niestety jest on wyłącznie aktywowany przy niskim poziomie insuliny.
Diagnostyka – standardowe normy a normy według medycyny funkcjonalnej
Insulinooporność ‘nie boli’, daje objawy które bardzo łatwo pomylić ze zwykłym przemęczeniem, a ignorowanie symptomów często kończy się zbyt późną diagnozą. Czym dłużej zaniedbujemy nasz organizm, tym więcej czasu potrzebujemy, aby przywrócić go do równowagi. Dodatkowo, standardowe normy laboratoryjne są mocno zawyżone. Na wynikach badań, insulina dopiero powyżej 25 mIU/ml będzie oznaczona jako ‘podwyższona’. Tak naprawdę, norma insuliny według medycyn funkcjonalnej nie powinna przekraczać 7 mIU/ml, a najlepiej, gdy oscyluje w okolicach 5-6 mIU/ml. Co więcej, lekarze zazwyczaj nawet nie zalecają badania insuliny, a jedynie glukozę. Sam poziom glukozy niestety niewiele nam powie.
Symptomy na które warto zwrócić uwagę
Zanim dojdzie do rozwoju cukrzycy lub innych poważnych schorzeń związanych z insuliną, można zaobserwować pewne sygnały wysyłane przez nasz organizm. Jakie są zatem symptomy na które powinniśmy zwracać uwagę?
- Nadmierna senność po posiłkach
- Częsta ochota na słodkie
- Mgła umysłowa i zaburzenia koncentracji
- Bóle głowy
- Częste oddawanie moczu
- Wzrost masy ciała (odkładanie się tkanki tłuszczowej głównie w okolicach brzucha).
- Problem z utratą wagi (mimo normalnego spożycia pokarmów i ćwiczeń fizycznych)
- Często podwyższone ciśnienie krwi
Insulina a niedoczynność tarczycy
Insulinooporność jest poważnym problemem we współczesnym społeczeństwie. Liczne schorzenia i choroby przewlekłe coraz częściej dotykają młodsze osoby. Niestety insulina jest często pomijana w diagnostyce. W przypadku schorzeń tarczycy, mało kto bada insulinę. Insulinooporność może prowadzić do rozwoju tak zwanego niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Konwersja nieaktywnego hormonu tarczycy T4 do aktywnej formy T3 przebiega głównie w wątrobie. Zatem bez dobrze funkcjonującej wątroby, rośnie ryzyko niedoczynności tarczycy.
Choroby układu krążenia – insulina czy cholesterol?
Zaburzona gospodarka insuliny może również powodować nadciśnienie i choroby układu krwionośnego. Insulina powoduje zatrzymanie sodu, co zwiększa zatrzymanie wody w organizmie powodując wzrost ciśnienia. Rozregulowana regulacja cukru we krwi, za którą odpowiada insulina, wpływa także na stan naczyń krwionośnych. Często obwinia się cholesterol za rozmaite schorzenia układu krwionośnego, ale tak naprawdę nadmiar cukru we krwi jest silnie prozapalny i stopniowo niszczy naczynia krwionośnie. Cholesterol jest jedynie ‘plastrem’, który jest transportowany do miejsca uszkodzeń, aby załatać ‘dziury’.
PCOS i inne zaburzenia hormonalne
Nierównowaga hormonalna jest kolejnym częstym zaburzeniem, które dotyka liczne kobiety. Sporo się mówi o dominacji estrogenowej i związanymi z tym torbielami, nowotworami piersi lub jajników. Wysoka insulina podnosi testosteron i kortyzol. Podniesiony kortyzol jest związany z obniżeniem progesteronu a to z kolei prowadzi do dominacji estrogenowej. Przy niskim progesteronie kobiety mogą mieć również problem z zajściem w ciążę. Z drugiej strony wysoki testosteron jest jedną z głównych przyczyn zespołu policystycznych jajników (PCOS). PCOS może objawiać się nieuzasadnionym tyciem, nieregularnymi miesiączkami, trądzikiem i nadmiernym owłosieniem.
Choroba Alzheimera – cukrzyca typu 3
W ostatnich latach nastąpił niepokojący wzrost chorób neurodegeneracyjnych takich jak demencja czy Alzheimer. Żyjemy generalnie dłużej, ale też jakość życia na stare lata obniża się ze względu na choroby przewlekle. W 2012 roku, wg WHO 35.6 miliona ludzi cierpiało na demencje. WHO przewiduje, że ta liczba podwoi się do 65.7 milionów do 2030 roku. Obecnie mówi się o Alzheimerze jako o cukrzycy typu 3. Nieprawidłowe funkcjonowanie receptorów insuliny w mózgu prowadzi do akumulacji beta-amyloidu i uszkodzeń neuronów. Zmniejszenie liczby i aktywności receptorów insuliny w mózgu prowadzi do rozwoju zaburzeń neurologicznych włączając w to chorobę Alzheimera.
Czy można zapobiec i wyleczyć insulinooporność bez leków?
Zazwyczaj tak, lecz plan działania z odpowiednią suplementacją powinien zostać dobrany indywidualnie. Niemniej jednak, odpowiednia dieta, aktywność fizyczna i modyfikacja stylu życia są podstawą:
- Ograniczenie produktów o wysokim indeksie glikemicznym.
- Zrezygnowanie z cukrów prostych.
- Żywność bogata w określone składniki odżywcze takie jak magnez, witaminy z grupy B i kwasy tłuszczowe omega 3.
- Eliminacja stresu i używek.
- Odpowiednia ilość snu.
- Umiarkowane ćwiczenia, zwłaszcza trening aerobowy i oporowy.
Dodatkowo, w niektórych przypadkach, post przerywany może również być korzystny. Nie zaleca się natomiast diety cud, drastycznej redukcji kalorii i masy ciała oraz nadmiernego wysiłku fizycznego, ponieważ to dodatkowy stres dla organizmu. Stres i nieodpowiednia dieta to dwie główny przyczyny insulinooporności. W uwrażliwieniu organizmu na insulinę mogą być także pomocne kurkuma, imbir, cynamon, czarnuszka, liście zielonej herbaty i spirulina.
Insulinooporność pozostawiona bez leczenia może prowadzić do rozwoju licznych chorób przewlekłych. Może to trwać nawet do 5-10 lat zanim pojawią się jawne objawy. Zrozumienie mechanizmów powstawania schorzeń związanych z insuliną, odpowiednia diagnostyka, dieta i styl życia są kluczowe w zachowaniu zdrowia, zwłaszcza w późniejszych etapach życia.
Jeśli zainteresował Cię temat, tutaj możesz również przwczytać jak potas może pomóc jeśli chodzi o ulepszenie wrażliwości na insulinę i regulację cukru we krwi
Bibliografia:
- Kolb H. et al. (2018). Insulin translates unfavourable lifestyle into obesity: https://bmcmedicine.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12916-018-1225-1
- Dunaif A. (1997). Insulin resistance and the polycystic ovary syndrome: mechanism and implications for pathogenesis: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9408743/
- Gierach M. et al. (2014). Insulin resistance and thyroid disorders: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24549605/
- Ormazabal V. et al. (2018). Association between insulin resistance and the development of cardiovascular disease: https://cardiab.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12933-018-0762-4
- Femminella G. et al. (2021). Does insulin resistance influence neurodegeneration in non-diabetic Alzheimer’s subjects? https://alzres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13195-021-00784-w
- Kolb H. et al. (2020). Insulin: too much of a good thing is bad: https://bmcmedicine.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12916-020-01688-6
- Li J. et al. (2019). Therapeutic Mechanisms of Herbal Medicines Against Insulin Resistance: A Review: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6587894/
- Hall K. et al. (2018). Low-carbohydrate diets for the treatment of obesity and type 2 diabetes: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29677013/
- Wilcox G. (2005). Insulin and Insulin Resistance: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1204764/